Seksuele vorming staat in de kerndoelen. Wat betekent dat voor jouw school?
Sinds 2012 hoort relationele en seksuele vorming bij de kerndoelen van het onderwijs. Hoe je daar als school invulling aan geeft, bepaal je zelf.
Wat zijn kerndoelen?
Kerndoelen beschrijven wat elke school in Nederland in haar onderwijs aanbiedt. Op 1 december 2012 zijn drie kerndoelen aangevuld met seksualiteit en seksuele diversiteit (Staatsblad 2012, 470). Voor de basisschool gaat het om kerndoel 38. Daar staat letterlijk:
De leerlingen leren hoofdzaken over geestelijke stromingen die in de Nederlandse multiculturele samenleving een belangrijke rol spelen, en ze leren respectvol om te gaan met seksualiteit en met diversiteit binnen de samenleving, waaronder seksuele diversiteit.
Dezelfde aanvulling staat in kerndoel 43 voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs en in kerndoel 53 voor het speciaal onderwijs (Seksuelevorming.nl).
Wat betekent dat voor jouw school?
Het kerndoel vraagt dat je als school aandacht besteedt aan relaties en seksualiteit. Hoe je dat doet, bepaal je zelf: wanneer, met welke lesmethode en in welke vorm (Rijksoverheid). Dat geeft ruimte om het af te stemmen op de leeftijd van je leerlingen, op de identiteit van je school en op wat er in de klas speelt.
Ouders zijn daarbij een belangrijke partner. Rutgers raadt aan om ze vooraf te informeren, bijvoorbeeld via de nieuwsbrief of een ouderavond (Rutgers). Bij vier op de vijf basisscholen worden ouders al bij de lessen betrokken (Rutgers, peiling 2025).
Wat levert het op?
SLO, het nationale expertisecentrum voor het leerplan, noemt in de toelichting bij de nieuwe kerndoelen wat structurele aandacht voor relationele en seksuele ontwikkeling oplevert. Leerlingen krijgen een positiever zelf- en lichaamsbeeld en meer zelfvertrouwen. Ze leren hun wensen en grenzen aan te geven en die van anderen te herkennen en te respecteren. En ze leren respect te hebben voor diversiteit, zodat elk kind zichzelf kan zijn (SLO, conceptkerndoelen mens en maatschappij).
Ook Rutgers ziet dat leerlingen met goede lessen beter gezonde en veilige keuzes maken en respectvoller omgaan met zichzelf en anderen (Rutgers).
En in het mbo en de bovenbouw?
De kerndoelen gelden voor het primair onderwijs, het speciaal onderwijs en de onderbouw van het voortgezet onderwijs. Voor de bovenbouw en het mbo zijn er geen kerndoelen. Ook daar sluit het onderwerp aan op wat studenten leren.
In het mbo staat in de eisen voor burgerschap dat de student “de basiswaarden van onze samenleving, zoals mensenrechten en acceptatie van diversiteit (waaronder etnische, religieuze, seksuele en genderdiversiteit)” herkent en erkent (Seksuelevorming.nl). Daarnaast leren studenten bewuste keuzes te maken voor een gezonde leefstijl. Relaties en seksuele gezondheid passen daar goed bij.
Wat verandert er met de nieuwe kerndoelen?
Alle kerndoelen worden vernieuwd. In november 2025 leverde SLO de definitieve conceptkerndoelen op voor het leergebied mens en maatschappij (SLO, conceptkerndoelen mens en maatschappij). Relationele en seksuele vorming staat daarin bij kerndoel 28D, voor de basisschool en het voortgezet onderwijs in dezelfde woorden:
De school draagt bij aan de sociale en emotionele ontwikkeling van leerlingen en bevordert respectvolle omgang met anderen.
Onder dat doel staan onder meer: wensen en grenzen bespreekbaar maken, aandacht schenken aan relationele en seksuele ontwikkeling en respectvolle omgang met seksualiteit en seksuele diversiteit bevorderen. Ook hier kiest de school zelf de inhoud die past bij haar identiteit en visie.
De nieuwe kerndoelen voor dit leergebied worden naar verwachting in augustus 2027 in de wet vastgelegd (Rutgers). Daarna volgt een overgangsperiode. In augustus 2031 werken alle scholen met de nieuwe kerndoelen (SLO, actualisatie kerndoelen).
Hoe ver zijn scholen al?
Veel scholen zijn er al mee bezig. In een peiling onder schoolleiders uit 2025 gaf 96 procent van de basisscholen aan aandacht te besteden aan relationele en seksuele vorming. Ongeveer 45 procent gebruikt een lesmethode die door het RIVM is erkend, en 31 procent spreidt de lessen over het hele schooljaar (Rutgers, peiling 2025). In het voortgezet onderwijs besteedt 93 procent van de scholen er aandacht aan (Rutgers).
Waar begin je?
Begin met een gesprek in je team. Wat doen we al? Wat past bij onze leerlingen en bij onze school? En wie pakt het op? Vanuit dat gesprek wordt vanzelf duidelijk wat er nog nodig is, van een losse gastles tot een doorlopende leerlijn.
Wil je daarover sparren, kijk dan bij lessen en teamtraining voor scholen of neem contact op. Ik denk graag met je mee.
Veelgestelde vragen
Staat seksuele vorming in de kerndoelen?
Ja. Sinds 1 december 2012 vraagt kerndoel 38 dat leerlingen leren respectvol om te gaan met seksualiteit en met diversiteit, waaronder seksuele diversiteit.
Welk kerndoel gaat over seksualiteit?
Kerndoel 38 in het basisonderwijs, kerndoel 43 in de onderbouw van het voortgezet onderwijs en kerndoel 53 in het speciaal onderwijs. In de conceptkerndoelen van november 2025 is dat kerndoel 28D van mens en maatschappij.
Mag een school zelf bepalen hoe ze het invult?
Ja. De school kiest zelf wanneer ze er aandacht aan besteedt, met welke lesmethode en in welke vorm.
Hoe zit het in het mbo?
Voor het mbo zijn er geen kerndoelen. Het onderwerp sluit aan op burgerschap, waarin acceptatie van seksuele en genderdiversiteit is opgenomen.
Kort en concreet
- In de kerndoelen sinds
- 1 december 2012
- Basisonderwijs
- Kerndoel 38
- Onderbouw vo
- Kerndoel 43
- Speciaal onderwijs
- Kerndoel 53
- Mbo
- Aansluiting bij burgerschap
- Invulling
- De school kiest zelf vorm, moment en methode
- Nieuwe kerndoelen
- Concept november 2025, uiterlijk augustus 2031 voor alle scholen
Bronnen
- Besluit van 21 september 2012 in verband met aanpassing van de kerndoelen op het gebied van seksualiteit en seksuele diversiteit (Staatsblad 2012, 470). Overheid.nl, Officiële bekendmakingen, 2012.
- Kerndoelen met betrekking tot seksuele vorming in het onderwijs. Seksuelevorming.nl.
- Veelgestelde vragen over relationele en seksuele vorming in het onderwijs. Rijksoverheid.
- Kennisdossier relationele en seksuele voorlichting. Rutgers.
- Peiling relationele en seksuele vorming in het basisonderwijs onder schoolleiders 2025. Rutgers, maart 2025.
- Definitieve conceptkerndoelen mens en maatschappij. SLO, november 2025.
- Overheidsbeleid en regelgeving. Seksuelevorming.nl.
- Actualisatie kerndoelen. SLO.
Alle bronnen geraadpleegd op 6 oktober 2026.
Vraag over dit onderwerp?
Vertel kort wat er speelt op jouw school of in jouw team. Ik denk met je mee, ook als je nog niet weet wat je precies wilt.
